Kim jest Maria na aryjskich papierach? Czy autorka pochodząca ze Zbaraża i „pisząca szeptem” odwiedziła Kłodzko ? Czy kłodzczanie pamiętają jej ojca, dr. Ludwika Landaua? Jak utrwaliła czas Zagłady w swoich opowiadaniach? Jaki obraz Idy Fink nakreślony został w recenzjach literackich, audycjach, wywiadach, adaptacjach filmowych i teatralnych?
Na te pytania pozwoli odpowiedzieć wystawa, która stanowi uzupełnienie projektu „Muzeum na kółkach” przygotowanego przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Ekspozycja prezentowana od lipca do końca września w holu Wypożyczalni PiMBP w Kłodzku upamiętnia życie i twórczość Idy Fink, izraelskiej pisarki tworzącej wyłącznie w języku polskim. Pochodząca ze Zbaraża, miasteczka na wschodnich Kresach Rzeczypospolitej, sama też stała się ofiarą Holocaustu – getto zbaraskie, potem roboty w Niemczech. Dopiero po latach zmierzyła się z traumą wojny, zaczęła pisać o Zagładzie, o przeżyciach swoich i bliskich. Jej bohaterowie, to często świadkowie smutnej prawdy, którą musieli przemilczeć. „Opowiadania Idy Fink – jak podkreśla Małgorzata Czermińska – przedstawiają nie tyle same wydarzenia, ile ich odbicie w czyjejś psychice”.
Historia Idy Fink stanowi też ważny pretekst do opowieści o „Śladach kłodzkich Żydów”. Przypomina postać dr. Ludwika Landaua, znanego żydowskiego lekarza, który trafił do Kłodzka z falą repatriacji w 1945 r. Ujawnia wojenne losy, czas po ucieczce z getta zbaraskiego. Podaje datę pierwszego powojennego spotkania z córkami, Idą i Elżbietą. Zawiera informacje o pracy, wspólnym piętrze w kłodzkiej kamienicy. I co ciekawe, sugeruje też inny adres zamieszkania niż ten powszechnie znany. Utrwalony literacko przez pisarkę czy faktyczny i tylko zapomniany?!
Wystawa pokazuje szczegółową biografię Idy Fink, zawiera sporo ciekawostek. Prezentuje kopie unikatowych materiałów fotograficznych, wycinki prasowe, zdjęcia dawne i współczesne, fragmenty recenzji literackich, noty o adaptacjach filmowych i teatralnych, relacje ówczesnych zbarażan i kłodzczan.
Być może umożliwi cofnięcie się w czasie i odnalezienie swoich bliskich. Pozwoli uzupełnić własną historię i naszą wystawę.
Przywróćmy wspomnienia o tamtych czasach, o żydowskim doktorze, który od 11 VIII 1945 r. pracował w kłodzkim Szpitalu i mieszkał przy ulicy Bohaterów Getta 3. Leczył też dzieci z tamtejszego Żłobka i Przedszkola.
Może ktoś pamięta jego rodzinę, Zbaraż i Kretowce? Czyta opowiadania Idy Fink, chce się podzielić swoimi refleksjami…
Zapraszam do współpracy
Mariola Kowalcze
Zawsze, od dawna chciałam opowiedzieć ten czas… Ida Fink
WYSTAWA VII-IX 2015 / Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Marii Dąbrowskiej , wypożyczalnia
